Rozejście mięśni prostych brzucha

Co to jest rozejście mięśni prostych brzucha?

Rozejście mięśni prostych (RD) to charakterystyczny „wałek” pojawiający się w nadbrzuszu, zwłaszcza zauważalny podczas podnoszenia się z pozycji leżącej. Często jest mylony z przepukliną, ale istnieje istotna różnica między tymi dwoma terminami. RD polega na rozstępowaniu się mięśni prostych, które stanowią główną strukturę mięśniową przedniej ściany brzucha, w kierunkach bocznych. Zwykle mięśnie proste powinny być oddalone od siebie nie więcej niż o 1,5 cm, co odpowiada grubości „kresy białej” – struktury łącznotkankowej oddzielającej te dwa mięśnie. 

Rozejście mięśni prostych brzucha to stan, w którym dochodzi do nadmiernego rozciągnięcia kresy białej w linii środkowej brzucha, co prowadzi do oddalenia mięśni prostych brzucha od siebie. W efekcie pojawia się widoczne uwypuklenie w środkowej części brzucha, często określane jako charakterystyczny stożek lub „wałek”.

Mięśnie brzucha, w tym mięśnie głębokie oraz mięsień poprzeczny, odpowiadają za stabilizację tułowia, ochronę narządów wewnętrznych oraz utrzymanie prawidłowej postawy ciała. Gdy dochodzi do rozstępu mięśni prostych brzucha, osłabienie mięśni brzucha może wpływać na codzienne funkcjonowanie i powodować dolegliwości bólowe w dolnej części pleców.

Cechy charakterystyczne

Cechą charakterystyczną PPAWIS jest rozluźnienie przedniej ściany brzucha wraz z towarzyszącym rozstępem mięśni prostych (z ang. rectus diastasis – RD), wywołane nagłym przyrostem obwodu brzucha w ciąży. Dodatkowo, często obserwuje się niewielką przepuklinę w obrębie pępka lub kresy białej, a także pojawienie się tzw. fartucha skórno-tłuszczowego z rozstępami oraz ogólną deformację sylwetki. Całość tego zjawiska, poza wymiernym negatywnym wpływem na postrzeganie własnej osoby, prowadzi do utraty pewności siebie, problemów w kontaktach społecznych oraz powiązana jest z utratą stabilności korpusu, bólami w obrębie grzbietu i bioder, oraz zaburzeniami w funkcjonowaniu struktur dna miednicy.

Dlaczego dochodzi do rozejścia mięśni brzucha?

Rozejście mięśni brzucha najczęściej występuje w czasie ciąży, szczególnie w ostatnim trymestrze ciąży, gdy rosnąca macica i ułożenie dziecka powodują nadmierne rozciągnięcie przedniej ściany brzucha. Ciąża mnoga, wysoka waga dziecka oraz duży obwód brzucha zwiększają ryzyko powstania rozejścia mięśni.

Do innych czynników należą: otyłość brzuszna, intensywne podnoszenie ciężarów, długotrwałe przeciążenia w trakcie aktywności fizycznej oraz zbyt mocny brzuch trenowany nieprawidłowo (np. poprzez klasyczne brzuszki wykonywane przy osłabionych mięśniach głębokich).

Jak rozpoznać rozejście mięśni brzucha?

Aby rozpoznać rozejście mięśni brzucha, należy położyć się na plecach i unieść lekko głowę – jeśli w środkowej części brzucha pojawia się mocno uwypuklony brzuch lub charakterystyczny stożek, może to świadczyć o rozstępie mięśni.

Często towarzyszą mu bóle pleców, uczucie osłabienia ściany brzucha, trudności w utrzymaniu prawidłowej postawy ciała oraz problemy takie jak nietrzymanie moczu wynikające z osłabienia mięśni dna miednicy.

Czy jest ono niebezpieczne?

Rozejście mięśni prostych brzucha samo w sobie nie stanowi zagrożenia. Jednakże istnieją sytuacje, w których może być konieczna interwencja chirurgiczna. Izolowane rozejście mięśni prostych brzucha u mężczyzn w średnim wieku, często z towarzyszącą otyłością brzuszną, jest stosunkowo częstym zjawiskiem i zazwyczaj jest traktowane jako defekt kosmetyczny.

Inna sytuacja ma miejsce, gdy rozejście mięśni prostych współwystępuje z przepuklinami brzusznymi, takimi jak przepuklina pępkowa lub przepuklina nadbrzusza. Podobnie jest w przypadku rozejścia mięśni prostych, które są częścią zespołu poporodowej niewydolności przedniej ściany brzucha, występującego u kobiet po ciążach. Takie rozejście może stanowić czynnik ryzyka wystąpienia kolejnych przepuklin oraz wywoływać dokuczliwe bóle pleców, destabilizować mięśnie miednicy (co może przyczyniać się do problemów z trzymaniem moczu, opadaniem narządu rodnego) oraz generować problemy psychospołeczne.

Czy rozejście mięśni może cofnąć się samoistnie?

W niewielkich przypadkach rozejście mięśni prostych (I stopień) może częściowo cofnąć się samoistnie w okresie połogu. Jednak w wielu sytuacjach konieczne są metody zachowawcze, takie jak odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne pod okiem specjalisty.

Terapia manualna, praca nad mięśniami głębokimi oraz zmiana codziennych nawyków (np. prawidłowe wstawanie z łóżka czy unikanie podnoszenia ciężkich przedmiotów) mogą znacząco poprawić elastyczność tkanek i zmniejszyć obwód brzucha.

Kiedy konieczne jest operacyjne leczenie rozejścia mięśni prostych?

Operacyjne leczenie zalecane jest w przypadku znacznego rozstępu mięśni prostych, współistniejącej przepukliny brzusznej lub gdy osłabienie ściany brzucha powoduje powstania przepukliny i zaburzenia prawidłowego funkcjonowania narządów wewnętrznych.

Decyzja o operacji przepukliny lub rozejścia mięśni brzucha powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej ocenie klinicznej i omówieniu dostępnych technik operacyjnych. Konieczne jest dokładne poznanie oczekiwań pacjenta, przeprowadzenie badania przedmiotowego (często z wykorzystaniem ultrasonografii w celu zmierzenia szerokości rozejścia) i na tej podstawie wspólnie podjęcie decyzji.

W naszym Centrum Leczenia Przepuklin oferujemy pełen zakres zabiegów, dostosowanych do rodzaju i rozległości rozejścia mięśni prostych brzucha.

1. Zabieg otwarty z jednoczasową abdominoplastyką – szczególnie w przypadku kobiet z zespołem poporodowej niewydolności przedniej ściany brzucha (PPAWIS)
2. Zabieg małoinwazyjny – technika MILOS / e-MILOS (ang. mini- or Less-open Sublay Operation) – w przypadku współstniejącej przepukliny brzusznej ale bez konieczności usuwania nadmiaru zniszczonej skóry
3. Zabieg endoskopowy techniką SCOLA (ang. subcutaneus onlay laparoscopic approach) – zabieg przeprowadzany bez wykonywania jakichkolwiek cięć w obrębie śród czy nadbrzusza z użyciem instrumentarium laparoskopowego. Wskazaniem do zabiegu jest rozejście nie większe niż 5cm (II stopień).

Należy pamiętać iż niewielkie rozejście mięśni prostych (I stopień, czyli mniej niż 3 cm), nie stanowi wskazania do zabiegu operacyjnego. Często można próbować leczyć je zachowawczo – odpowiednimi ćwiczeniami pod okiem wyspecjalizowanego fizjoterapeuty.

Centrum Leczenia Przepuklin kompleksowo zaopiekuje się Twoim problemem – zobacz więcej.