Usunięcie macicy (histerektomia)

Usunięcie macicy (histerektomia) może być konieczne w przypadku zmian takich jak mięśniaki macicy, adenomioza (endometrioza mięśniówki macicy), nieprawidłowe krwawienia, rozrosty patologiczne endometrium, rak trzonu macicy, liczne mięśniaki macicy, czy wskazania onkologiczne.

W niektórych przypadkach wykonuje się wycięcie całej macicy, a w innych amputację nadszyjkową trzonu macicy. W obu sytuacjach często usuwane są również jajowody i – u pacjentek powyżej 65. roku życia – także jajniki, co może być podyktowane koniecznością usunięcia przydatków z powodów profilaktyki onkologicznej.

Rodzaje operacji usunięcia macicy

Zabieg usunięcia macicy może być przeprowadzony różnymi metodami:

1. Histerektomia brzuszna (z laparotomii)

– dostęp klasyczny przez otwarcie powłok brzusznych
– wskazana np. w przypadku dużych mięśniaków, zmian nowotworowych lub zaawansowanego stadium choroby

2. Laparoskopowe usunięcie macicy

– mniej inwazyjna, umożliwia szybszą rekonwalescencję
– wykonywana w znieczuleniu ogólnym

3. Histerektomia pochwowa

– często stosowana u pacjentek po wielu porodach
– możliwa z asystą laparoskopową

W wybranych przypadkach wykonuje się także usunięcie górnej części macicy, czyli tzw. amputację nadszyjkową. Taki zabieg pozwala na pozostawienie szyjki macicy – o ile nie występują przeciwwskazania onkologiczne i wynik cytologii jest prawidłowy.

O wyborze odpowiedniego dostępu – przezbrzusznego, pochwowego lub laparoskopowego – decyduje lekarz prowadzący na podstawie wyników badań, ogólnego stanu zdrowia pacjentki oraz warunków anatomicznych. W szczególnych przypadkach technika zabiegu może zostać zmodyfikowana, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.

Amputacja nadszyjkowa trzonu macicy – na czym polega?

Amputacja nadszyjkowa polega na usunięciu trzonu macicy przy jednoczesnym zachowaniu szyjki macicy. Może być wykonana metodą klasyczną (laparotomia) lub laparoskopowo.

Zabieg przeprowadzany drogą laparoskopową lub klasyczną laparotomią wymaga precyzyjnego dostępu przez powłoki brzuszne, często w rejonie spojenia łonowego, które stanowi anatomiczny punkt orientacyjny przy lokalizacji trzonu macicy.

Uwaga: Zachowanie szyjki macicy jest możliwe wyłącznie przy aktualnym, prawidłowym wyniku cytologii (nie starszym niż 12 miesięcy).

Przebieg zabiegu i rekonwalescencja

Przyjęcie do szpitala odbywa się w dniu planowanego zabiegu operacyjnego. Wypis zazwyczaj następuje w 2. dobie po operacji.

W zależności od wybranej metody, pacjentka może być poddana:

• znieczuleniu ogólnemu złożonemu (laparoskopia),
• znieczuleniu podpajęczynówkowemu („od pasa w dół” – laparotomia/operacja pochwowa).

Po operacji obowiązuje okres rekonwalescencji, podczas którego zaleca się:

• unikanie podnoszenia ciężkich przedmiotów,
• oszczędzający tryb życia,
• ograniczenie aktywności seksualnej na kilka tygodni,
• indywidualne zalecenia lekarza w zależności od dolegliwości bólowych, stopnia zaawansowania choroby oraz metody operacji.

Podczas zabiegu istnieje ryzyko uszkodzenia tkanek lub pochwy, szczególnie przy trudnym anatomicznie dostępie (np. w rejonie linii spojenia łonowego), dlatego operacja usunięcia macicy powinna być przeprowadzana przez doświadczony zespół.

Możliwe wskazania do zabiegu

Decyzja o operacji podejmowana jest indywidualnie i może wynikać z:

• zmian nowotworowych,
• wypadania macicy,
• zaburzeń statyki narządu rodnego (np. obniżenie narządów),
• uszkodzenia tkanek, pochwy,
• nietrzymania moczu,
• obniżenia jakości życia pacjentki,
• chorób układu rozrodczego.

Do najpoważniejszych wskazań onkologicznych należą m.in. rak endometrium, rak trzonu macicy oraz inne zmiany nowotworowe narządu rodnego, w tym sytuacje, w których konieczne jest profilaktyczne lub całkowite wycięcie macicy i przydatków.

Kwalifikacja do operacji usunięcia narządów rodnych

Każda pacjentka musi przejść:

• kwalifikację ginekologiczną (np. w przypadku wskazań onkologicznych),
• konsultację anestezjologiczną,
• ocenę ogólnego stanu zdrowia i wyników badań.

W niektórych przypadkach stosuje się także hormonalną terapię zastępczą po zabiegu – zwłaszcza przy usunięciu jajników.

Zabieg usunięcia narządu rodnego to poważna, ale często konieczna interwencja chirurgiczna, która poprawia komfort życia i eliminuje poważne zagrożenia zdrowotne. Dzięki rozwojowi metod małoinwazyjnych, czas rekonwalescencji jest coraz krótszy, a powrót do codziennych aktywności – szybszy i łatwiejszy.