Obniżenie i wypadanie macicy – zabiegi naprawcze w przypadku zaburzeń statyki narządu rodnego

Zaburzenia statyki narządu rodnego obejmują m.in. obniżenie macicy, wypadanie narządów rodnych, a także wypadanie pochwy i ścian pochwy – przedniej lub tylnej. Problemy te pojawiają się najczęściej w wyniku osłabienia mięśni dna miednicy, po porodach, w okresie menopauzy, a także w związku z przewlekłym kaszlem, zaparciami czy nietrzymaniem moczu.

Przyczyny i objawy obniżenia lub wypadania macicy

Do najczęstszych przyczyn problemów z obniżeniem narządów należą: osłabienie mięśni dna miednicy, osłabienie aparatu podtrzymującego oraz naturalne zmiany anatomiczne w obrębie narządów miednicy, które zachodzą z wiekiem lub po porodach. Osłabienie dnia miednicy może być spowodowane także brakiem regularnych ćwiczeń, przewlekłym kaszlem lub otyłością.

Jednym z częstszych symptomów są problemy z oddawaniem moczu, w tym nieprawidłowy strumień moczu, uczucie parcia lub zatrzymania moczu. Dolegliwości te mogą towarzyszyć zarówno obniżeniu macicy, jak i wypadaniu ścian pochwy.

Inne typowe objawy to:

• uczucie pełności w pochwie,
• bóle podbrzusza,
• nietrzymanie gazów,
• problemy podczas stosunku płciowego.

Obniżenie narządów dotyczy nie tylko pochwy i macicy – może także wpływać na relacje w obrębie jamy brzusznej, pęcherza i innych narządów płciowych, zaburzając funkcje fizjologiczne.

Nieleczone obniżenie narządów rodnych może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak nawracające zakażenia dróg moczowych, przewlekłe uczucie dyskomfortu, a także objawy choroby wpływające na jakość życia.

W początkowym stadium wypadania nie zawsze konieczna jest operacja – leczenie pessarem może być wystarczające. Jeśli jednak problem się nasila, rozważa się zabieg, np. operację podwieszenia macicy do struktur miednicy mniejszej.

Jak przebiega diagnoza i kwalifikacja do leczenia?

Rozpoznanie zaburzeń statyki narządu rodnego odbywa się podczas konsultacji ginekologicznej, często z wykorzystaniem badania USG lub rezonansu magnetycznego. Lekarz ocenia nie tylko stopień obniżenia macicy lub pochwy, ale także kondycję dna miednicy, mięśni dna miednicy, objawy związane z oddawaniem moczu oraz ogólny stan zdrowia pacjentki.
W niektórych przypadkach konieczne jest dodatkowe badanie uroginekologiczne lub ocena narządów jamy brzusznej, jeśli występują inne objawy (np. uczucie pełności, bóle podbrzusza).

Ważne jest także uwzględnienie okresu menopauzy, ponieważ zmiany hormonalne mają istotny wpływ na osłabienie struktur podtrzymujących narządy rodne. Właśnie dlatego w niektórych sytuacjach rozważa się wyrównanie gospodarki hormonalnej, a nawet włączenie hormonalnej terapii zastępczej jako wsparcia leczenia.

Leczenie nieoperacyjne

Leczenie nieoperacyjne to najczęściej pessaroterapia – polegająca na dopasowaniu odpowiedniego rozmiaru i kształtu pessara dopochwowego, który stabilizuje narząd rodny. Stosuje się ją często we wczesnym stadium wypadania macicy lub gdy przeciwwskazania zdrowotne uniemożliwiają operację.

Na pierwszej wizycie dobieramy pessar, a po przygotowaniu śluzówki pacjentka zostaje przeszkolona z jego obsługi.

Leczenie nieoperacyjne (zachowawcze) stosuje się głównie u kobiet w podeszłym wieku lub w złym stanie ogólnym. W przypadku kobiet, które nie kwalifikują się do zabiegu operacyjnego, pessaroterapia pozostaje skuteczną alternatywą.

Ćwiczenia i profilaktyka

W ramach profilaktyki oraz wspomagania leczenia zachowawczego, zalecane są regularne ćwiczenia mięśni dna miednicy, w tym tzw. ćwiczenia Kegla. W niektórych przypadkach stosuje się także elektrostymulację mięśni dna miednicy, która może pomóc przywrócić prawidłowe napięcie mięśni i poprawić funkcję trzymania moczu.

Leczenie operacyjne

W przypadkach średniego i zaawansowanego stopnia obniżenia macicy konieczne może być leczenie operacyjne, polegające najczęściej na:

Sakropeksji

Podwieszenie pochwy lub szyjki macicy do więzadła kręgosłupa w okolicach promontorium – zachowuje fizjologiczny kąt pochwy, zapewniając jej stabilność. Możliwa jest operacja:

• laparoskopowa (mniej inwazyjna),
• klasyczna z otwarciem powłok brzusznych (laparotomia).

Plastyce pochwy i krocza

W przypadku obniżenia tylnej lub przedniej ściany pochwy, wykonuje się plastykę z dostępu pochwowego. Zabieg ten najczęściej przeprowadza się w znieczuleniu podpajęczynówkowym.

U starszych pacjentek lub w szczególnych przypadkach możliwe jest także całkowite zaszycie pochwy (kolpokleiza).

Pobyt w szpitalu i znieczulenie

Pacjentki przyjmowane są w dniu planowego zabiegu. W większości przypadków wypis odbywa się po 1-2 dobach.
Rodzaj znieczulenia zależy od metody operacyjnej:

• laparoskopia – znieczulenie ogólne,
• laparotomia i przezpochwowa plastyka – znieczulenie podpajęczynówkowe („od pasa w dół”).

Najczęściej zadawane pytania

Jak wygląda wypadanie macicy?
W zaawansowanym stadium może dojść do wysuwania się macicy lub ścian pochwy poza obręb pochwy – objaw ten często powoduje dyskomfort, ból i uczucie „czegoś obcego” w pochwie.

Czy wypadanie macicy boli?
Część pacjentek zgłasza dolegliwości bólowe, uczucie ciągnięcia, bóle krzyża lub podbrzusza, szczególnie po dłuższym staniu lub aktywności fizycznej.

Czy problem może dotyczyć młodych kobiet?
Tak, choć częściej dotyczy kobiet w okresie menopauzy lub po wielu porodach, także młodsze kobiety z osłabionym dnem miednicy mogą doświadczać pierwszych objawów.