Problemy ze zdrowiem intymnym u mężczyzn wciąż stanowią w naszym społeczeństwie temat tabu. Jednym z najczęstszych schorzeń, z jakimi zmagają się panowie po przekroczeniu pięćdziesiątego roku życia, jest powiększenie gruczołu krokowego. Choć dolegliwości te rozwijają się stopniowo i bywają uznawane za nieuchronny element procesu starzenia, nie należy ich lekceważyć. Wczesne wykrycie zmian pozwala na wdrożenie bezpiecznych i mało obciążających metod terapii, które chronią przed poważnymi powikłaniami zdrowotnymi. Zrozumienie natury tego schorzenia ułatwia podjęcie decyzji o wizycie w gabinecie urologicznym.

Łagodni rozrost prostaty (BPH) – czym jest i dlaczego dotyczy większości dojrzałych mężczyzn?

Gruczoł krokowy, zwany powszechnie prostatą lub sterczem, to niewielki narząd wchodzący w skład męskiego układu rozrodczego. Swoim kształtem oraz wielkością przypomina owoc kasztana. Jest on zlokalizowany bezpośrednio poniżej pęcherza moczowego i otacza początkowy odcinek cewki moczowej. Główną funkcją prostaty jest produkcja specjalnego płynu, który stanowi składnik nasienia i zapewnia odpowiednie warunki do życia oraz poruszania się plemników.

Łagodny rozrost prostaty (BPH – Benign Prostatic Hyperplasia) nie jest zmianą o charakterze złośliwym. Proces ten polega na namnażaniu się komórek gruczołowych i zrębu stercza, co prowadzi do mechanicznego ucisku na cewkę moczową.

Do głównych powodów rozwoju tego stanu zalicza się:

• naturalne zmiany w gospodarce hormonalnej, następujące wraz z upływem lat,
• spadek poziomu aktywnego testosterone przy jednoczesnych zmianach w stężeniu dihydrotestosteronu (DHT),
• uwarunkowania genetyczne i występowanie tego problemu u bliskich krewnych w linii męskiej,
• czynniki metaboliczne, w tym otyłość, cukrzycę oraz nieprawidłową dietę.

Wraz z wiekiem prawdopodobieństwo wystąpienia zmian strukturalnych w sterczu wzrasta. Szacuje się, że objawy mikcyjne związane z powiększeniem tego narządu dotyczą ponad połowy mężczyzn po 60. roku życia i odsetek ten rośnie w kolejnych dekadach.

Pierwsze objawy przerostu prostaty. Na jakie problemy z oddawaniem moczu należy zwrócić uwagę?

Początkowe stadia choroby mogą przebiegać w sposób skryty, nie dając wyraźnych znaków. Jednak w miarę jak gruczoł powiększa swoje rozmiary, pacjenci zaczynają odczuwać dyskomfort podczas codziennego funkcjonowania. Objawy kliniczne dzieli się zazwyczaj na dwie kategorie: symptomy związane z utrudnieniem odpływu moczu oraz symptomy wynikające z podrażnienia pęcherza.

Mężczyźni powinni zachować czujność i skonsultować się z lekarzem, jeśli zaobserwują u siebie następujące zjawiska:

• Częstomocz nocny (nykturia) – konieczność wybudzania się ze snu w celu oddania moczu częściej niż jeden raz.
• Osłabienie strumienia moczu – strumień staje się wąski, przerywany lub wydostaje się z cewki pod mniejszym ciśnieniem.
• Wydłużony czas mikcji – proces opróżniania pęcherza trwa znacznie dłużej niż dawniej.
• Uczucie zalegania moczu – wrażenie, że pęcherz nie został opróżniony całkowicie po zakończeniu wizyty w toalecie.
• Nagłe parcia na mocz – silna, trudna do opanowania potrzeba natychmiastowego udania się do łazienki.

Zlekceważenie tych sygnałów może doprowadzić do całkowitego zatrzymania moczu. Stan ten jest ostrym incydentem medycznym, który wiąże się z silnym bólem podbrzusza i wymaga pilnego założenia cewnika w celu odbarczenia pęcherza.

Jakie badania urologiczne pozwalają wykryć przerost prostaty? Badanie per rectum, USG oraz test PSA z krwi

Wizyta u urologa rozpoczyna się od rozmowy z pacjentem, podczas której lekarz zbiera informacje na temat zgłaszanych dolegliwości i ogólnego stanu zdrowia. Często stosuje się specjalny kwestionariusz IPSS (Międzynarodowa Skala Objawów Towarzyszących Chorobom Prostaty), który pomaga ocenić nasilenie problemów. Następnie specjalista przechodzi do realizacji procedur diagnostycznych.

Podstawowy panel badań urologicznych obejmuje kilka bezpiecznych elementów:

• Badanie per rectum (DRE) – polega na palpacyjnej ocenie prostaty przez ścianę odbytnicy za pomocą palca lekarza. Pozwala na szybkie określenie wielkości, kształtu, konsystencji oraz bolesności gruczołu.
• Badanie USG układu moczowego – wykonywane przez powłoki brzuszne lub za pomocą sondy dorektalnej (TRUS). Służy do dokładnego zmierzenia objętości prostaty oraz oceny ilości moczu zalegającego w pęcherzu po mikcji.
• Test PSA z krwi – oznaczenie stężenia swoistego antygenu sterczowego. Podwyższony wynik może świadczyć o przeroście, stanie zapalnym, ale stanowi też ważny element profilaktyki onkologicznej.
• Uroflowmetria – nieinwazyjne badanie cewkowego przepływu moczu, określające prędkość jego oddawania.

Połączenie tych metod pozwala na precyzyjne postawienie diagnozy różnicowej i wykluczenie innych schorzeń układu moczowo-płciowego o podobnym przebiegu.

Farmakoterapia czy operacja? Nowoczesne metody leczenia przerostu prostaty i ich wpływ na sprawność seksualną

Wybór strategii terapeutycznej zależy od stopnia nasilenia objawów, objętości gruczołu oraz ogólnego stanu zdrowia chorego. W początkowych stadiach o małym nasileniu zmian standardem jest farmakoterapia. Stosuje się dwie główne grupy leków: alfa-blokery, które rozluźniają mięśnie gładkie wokół szyi pęcherza i ułatwiają przepływ moczu, oraz inhibitory 5-alfa-reduktazy, doprowadzające do stopniowego zmniejszenia objętości stercza.

Gdy leczenie farmakologiczne przestaje przynosić oczekiwane rezultaty lub dochodzi do powikłań, rozważa się metody zabiegowe. Współczesna urologia oferuje szereg rozwiązań o różnym stopniu inwazyjności:

• Elektroresekcja przezcewkowa (TURP) – uznawana za standard chirurgiczny, polegająca na usunięciu nadmiaru tkanki stercza za pomocą specjalnej pętli elektrycznej wprowadzanej przez cewkę moczową.
• Enukleacja laserowa (np. HoLEP) – wyłuszczenie tkanki gruczolaka przy użyciu wiązki laserowej, charakteryzujące się mniejszym ryzykiem krwawienia.
• Terapia parą wodną (Rezum) – aplikacja pary wodnej do wnętrza prostaty, co powoduje obumieranie nadmiaru komórek, realizowana w trybie ambulatoryjnym.

Wielu pacjentów obawia się, że ingerencja chirurgiczna trwale wpłynie na ich życie intymne. Warto wiedzieć, że współczesne techniki operacyjne są planowane w sposób oszczędzający struktury nerwowe odpowiedzialne za potencję. Najczęstszym następstwem zabiegów takich jak TURP bywa tak zwany wytrysk wsteczny (przemieszczanie się nasienia do pęcherza podczas orgazmu), co jednak nie wpływa negatywnie na odczuwanie przyjemności ani na zdolność do uzyskania erekcji.

Profilaktyka chorób stercza. Jak dieta, suplementy i styl życia wpływają na zdrowie prostaty?

Dbanie o kondycję gruczołu krokowego powinno rozpocząć się na długo przed pojawieniem się pierwszych problemów z oddawaniem moczu. Choć na wiek i uwarunkowania genetyczne nie mamy wpływu, modyfikacja codziennych nawyków wykazuje istotne znaczenie w ograniczaniu tempa rozwoju zmian w obrębie miednicy mniejszej.

Aby wspomóc prawidłowe funkcjonowanie układu urogenitalnego, warto wprowadzić następujące zmiany:

• Wzbogacenie diety o produkty zawierające likopen – silny antyoksydant obecny w przetworzonych pomidorach, a także o cynk znajdujący się w pestkach dyni i owocach morza.
• Ograniczenie spożycia tłuszczów nasyconych oraz czerwonego mięsa na rzecz tłuszczów roślinnych i ryb bogatych w kwasy omega-3.
• Redukcja spożycia alkoholu i kofeiny, które wykazują działanie drażniące na pęcherz moczowy i mogą nasilać objawy parcia.
• Zwiększenie codziennej aktywności fizycznej w celu unikania zastojów żylnych w obrębie miednicy oraz kontroli prawidłowej masy ciała.

Systematyczne monitorowanie stanu zdrowia po ukończeniu 50. roku życia powinno stać się stałym punktem w kalendarzu każdego mężczyzny.

Diagnostyka urologiczna, konsultacje specjalistyczne oraz kwalifikacja do zabiegów urologicznych są prowadzone m.in. w Szpitalu Gdańsk LUX MED, gdzie proces leczenia dobiera się indywidualnie na podstawie wskazań medycznych i stanu pacjenta. Regularne badania profilaktyczne to skuteczny sposób na zachowanie komfortu życia oraz sprawne kontrolowanie zdrowia intymnego na każdym etapie dojrzałości.