Leczenie hemoroidów – usunięcie żylaków odbytu metodą klasyczną

Poniższe informacje przygotowano z myślą o pacjentach ze zdiagnozowanym, zaawansowanym stadium choroby hemoroidalnej, u których dotychczasowe leczenie zachowawcze nie przyniosło długofalowej poprawy.

Wyjaśniamy szczegółowo, na czym polega zabieg operacyjny, jak wyglądają procedury anestezjologiczne oraz w jaki sposób prawidłowo dbać o rany pozabiegowe. Przedstawiona tu wiedza ma na celu ułatwienie przygotowań do interwencji medycznej na bloku operacyjnym oraz zaplanowanie czasu niezbędnego na powrót do codziennej aktywności.

Mechanizm powstawania choroby hemoroidalnej i jej główne przyczyny

Fizjologiczne sploty naczyń krwionośnych zlokalizowane w obrębie kanału odbytu są naturalną strukturą ludzkiego ciała, odpowiedzialną m.in. za kontrolę oddawania gazów i szczelność. Niestety, wskutek predyspozycji genetycznych i niewłaściwego trybu życia, naczynia żylne mogą ulegać patologicznemu poszerzeniu i przekrwieniu. W ten sposób formują się bolesne zmiany chorobowe, powszechnie określane żylakami odbytu. Zależnie od lokalizacji problemu względem linii grzebieniastej, w terminologii medycznej wyróżnia się hemoroidy wewnętrzne (umiejscowione wyżej w świetle odbytnicy) oraz hemoroidy zewnętrzne, wyczuwalne w okolicy odbytu.

Do najczęstszych przyczyn tego bolesnego problemu proktologicznego zalicza się przewlekłe zaparcia, wywołujące patologiczne ciśnienie w układzie żylnym. Istotnym czynnikiem ryzyka jest również siedzący tryb życia, który prowadzi do przewlekłych zastojów krwi w miednicy mniejszej. Ponadto, rozwój guzków krwawniczych bywa bardzo mocno skorelowany z błędem dietetycznym, nawykiem silnego parcia na toalecie oraz nadużywaniem alkoholu, które dodatkowo podrażnia układ trawienny.

Stopnie zaawansowania schorzenia a charakterystyczne objawy

W miarę powiększania się guzków, pacjenci zaczynają odczuwać bardzo uciążliwe dolegliwości, które bezpośrednio rzutują na jakość ich życia. W początkowej fazie alarmującym sygnałem jest najczęściej niewielkie krwawienie, jasnoczerwona krew zauważana podczas codziennej toalety. Z czasem do obrazu klinicznego dołącza uporczywy świąd, wyraźne pieczenie oraz uczucie niecałkowitego wypróżnienia. Często chorzy zgłaszają także znaczny ból, nasilający się w trakcie oddawania stolca lub w pozycji siedzącej.

Skuteczne leczenie hemoroidów zależy w bardzo dużym stopniu od rzetelnej oceny stopnia zaawansowania choroby przez specjalistę proktologa. Diagnostyka (np. anoskopia) pozwala sprawdzić, w jakiej relacji do błony śluzowej żylaki odbytu znajdują się obecnie. Z medycznego punktu widzenia, hemoroidy II stopnia wypadają na zewnątrz podczas defekacji, ale samoistnie powracają na miejsce. W przypadku pacjentów, u których stwierdza się hemoroidy III stopnia, cofanie nie zachodzi spontanicznie i wymagają one manualnego, ręcznego odprowadzania guzków prosto do wnętrza odbytnicy.

Metody leczenia hemoroidów – od procedur zachowawczych do chirurgii

Proces terapeutyczny dobierany jest indywidualnie. W pierwszej kolejności wybiera się leczenie zachowawcze, opierające się na modyfikacji diety na wysokobłonnikową, stosowaniu maści miejscowych i czopków. Podstawą na tym etapie są także prawidłowe nawyki higieniczne. Jeśli leki nie skutkują, specjaliści rozważają metody mniej inwazyjne. Należy do nich na przykład gumkowanie hemoroidów (tzw. metoda Barrona). Założenie specjalnej opaski uciskowej na podstawę splotu wywołuje odcięcie dopływu krwi. Poprzez jego niedokrwienie, w następstwie hemoroidy ulegają obkurczeniu, martwicy, a ostatecznie samoistnie odpadają.

Kiedy jednak zmiany są zbyt duże lub wykazują tendencję do obfitego krwawienia, zalecane jest profesjonalne leczenie zabiegowe. Dobór metod leczenia hemoroidów zawsze podyktowany jest wywiadem medycznym i anatomią pacjenta. W zaawansowanych stadiach (III i IV), charakteryzujących się stałym wypadaniem błony śluzowej, specjaliści rekomendują wdrożenie leczenia operacyjnego, aby zapobiec groźnym powikłaniom zakrzepowym.

Klasyczna operacja żylaków odbytu – kwalifikacja i przebieg zabiegu

W oparciu o wytyczne medyczne wypracowane zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych, złotym standardem leczenia rozległych postaci choroby pozostają inwazyjne metody chirurgiczne. Procedura klasyczna polega na otwartym chirurgicznym wycięciu hemoroidów, pozwalając na precyzyjne odseparowanie patologicznej tkanki od zdrowej śluzówki. Obejmujące redukcję hemoroidów operacyjne podejście sprawdza się szczególnie w przypadku zaawansowanych zmian o wysokim ryzyku nawrotu.

Zabieg przeprowadzany jest najczęściej w znieczuleniu podpajęczynówkowym, znieczuleniu ogólnym lub, znacznie rzadziej, w odpowiednio dobranym znieczuleniu miejscowym. Przy znieczuleniu podpajęczynówkowym wykonywanym przez zespół anestezjologiczny pacjent zachowuje świadomość, jednak obszar od pasa w dół jest całkowicie znieczulony. Lekarz wykonuje nacięcia niezbędne przy chirurgicznym wycięciu powiększonych hemoroidów. Narzędzia preparują tkanki tak, aby zminimalizować ryzyko nadmiernego naruszania wrażliwej śluzówki i głębszych warstw zwieracza. Zbyt głęboka ingerencja mogłaby wywołać przewlekłe uszkodzenie aparatu mięśniowego. Chirurg ostrożnie wycina główne sploty oraz kolejne guzki. Zazwyczaj w trakcie jednego zabiegu można usunąć do trzech dużych kolumn hemoroidalnych.

Rekonwalescencja, odpowiednia profilaktyka i powrót do zdrowia

Okres pozabiegowy po usunięciu żylaków odbytu metodą klasyczną wymaga od pacjenta pełnego zaangażowania i ścisłego przestrzegania zaleceń. To, jak długo trwa leczenie hemoroidów w fazie gojenia, zależy od indywidualnych predyspozycji organizmu oraz rozległości samej operacji hemoroidów. Prawidłowo prowadzone leczenie żylaków odbytu na etapie domowym jest decydujące dla ochrony przed infekcjami. Zaniedbania mogą sprowokować miejscowy stan zapalny, a w konsekwencji powstanie bolesnego owrzodzenia wtórnego.

Aby uniknąć bolesnego owrzodzenia, chory musi wdrożyć rygorystyczne procedury dotyczące higieny intymnej (mycie wodą bez drażniących środków po każdym skorzystaniu z toalety). Świeżej rany i wrażliwej śluzówki nie należy przegrzewać – w początkowych tygodniach nakazuje się unikać gorących kąpieli na rzecz chłodniejszych natrysków. Absolutnie najważniejszym filarem leczenia choroby hemoroidalnej po zabiegu jest zachowanie prawidłowej diety. Regularne wypróżnienia miękkim stolcem zapobiegają konieczności parcia, zabezpieczając założone szwy przed zjawiskiem ich mechanicznego uszkodzenia. Po uzyskaniu zgody lekarza proktologa, w celu wsparcia naturalnej perystaltyki jelit, pacjent może stopniowo powracać do aktywności fizycznej. Zaleca się jednak tylko umiarkowaną aktywność fizyczną, ograniczając podnoszenie ciężarów. Ścisłe trzymanie się tych rygorów klinicznych pomaga zminimalizować dolegliwości bólowe i ostatecznie uwolnić się od dokuczliwych objawów choroby.