Tonsillektomia – usunięcie migdałków podniebiennych

Tonsillektomia to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów laryngologicznych, polegających na wycięciu migdałków podniebiennych w całości lub części. Migdałki podniebienne wraz z innymi elementami tkanki chłonnej gardła tworzą barierę ochronną przed infekcjami, jednak ich przerost lub przewlekłe stany zapalne mogą prowadzić do poważnych dolegliwości – od częstych angin i ropni okołomigdałkowych, aż po bezdech senny i trudności w oddychaniu.

W takich przypadkach zabieg usunięcia migdałków staje się jedynym skutecznym rozwiązaniem, przynoszącym trwałą poprawę jakości życia pacjenta.

Czym jest tonsillektomia?

Tonsillektomia to zabieg chirurgiczny polegający na całkowitym usunięciu migdałków podniebiennych. Migdałki podniebienne pełnią ważną rolę w układzie odpornościowym, jednak w przypadku ich przewlekłego przerośnięcia lub częstych infekcji stają się źródłem problemów zdrowotnych.

Wycięcie migdałków wykonuje się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, choć najczęściej dotyczy pacjentów w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Funkcje migdałków i kiedy konieczne jest ich usunięcie

Migdałki podniebienne i migdałek gardłowy (trzeci migdał) są częścią układu odpornościowego, chronią przed infekcjami dróg oddechowych i zatrzymują bakterie oraz wirusy dostające się przez jamę ustną.

Niestety, przewlekłe zapalenia prowadzą do ich powiększenia i pojawienia się objawów, takich jak:

• bezdech senny, chrapanie i trudności w oddychaniu,
• częste infekcje gardła i zapalenia uszu,
• powtarzające się anginy i ropnie okołomigdałkowe,
• bóle gardła, gorączka i uciążliwe dolegliwości bólowe.

W takich sytuacjach usunięcie migdałków podniebiennych staje się koniecznością, szczególnie gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi efektów.

Tonsillotomia a tonsillektomia

Warto odróżnić dwa pojęcia:

• Tonsillotomia – częściowe usunięcie migdałków podniebiennych, polegające na usunięciu tylko przerośniętych fragmentów wystających poza łuki podniebienne. Najczęściej wykonywana jest u dzieci, gdy problemem jest jedynie przerost, ale nie przewlekłe zapalenie.
• Tonsillektomia – pełne wycięcie migdałków wraz z torebką, stosowane w przypadku przewlekłych infekcji i powikłań.

W wielu przypadkach tonsillektomia łączona jest z usunięciem trzeciego migdałka, czyli tzw. migdałka gardłowego. Nadmierny przerost trzeciego migdałka gardłowego prowadzi do przewlekłych problemów z oddychaniem przez nos, częstych infekcji zatok obocznych nosa i uciążliwego chrapania u dzieci. Dlatego często lekarze rekomendują jednoczesne wykonanie usunięcia trzeciego migdałka wraz z wycięciem migdałków podniebiennych – taki zabieg nosi nazwę adenotonsillektomii. Dzięki temu możliwe jest trwałe usunięcie przyczyny nawracających infekcji i poprawa jakości oddychania.

Jak przebiega zabieg tonsillektomii?

Zabieg usunięcia migdałków podniebiennych (tonsillektomia) wykonywany jest w warunkach szpitalnych. Zabieg wykonuje laryngolog w asyście zespołu medycznego.

Najczęściej stosuje się znieczulenie ogólne, rzadziej znieczulenie miejscowe, w zależności od stanu pacjenta i wskazań. Podczas operacji naczynia krwionośne są podwiązywane lub koagulowane, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia.

Zabieg trwa średnio od 30 do 60 minut, a pacjent spędza w szpitalu zazwyczaj 1-2 dni.

Metody przeprowadzania zabiegu

Obecnie stosuje się różne techniki chirurgiczne:

• klasyczne wycięcie migdałków skalpelem,
• elektrochirurgia,
• kriochirurgia,
• techniki laserowe,
• zabiegi z użyciem mikrodebridera.

Każda z metod ma ten sam cel – usunięcie ogniska przewlekłych infekcji i poprawę jakości życia pacjenta.

Wskazania do tonsillektomii

Najczęstsze wskazania to:

• przewlekłe zapalenia migdałków i nawracające infekcje,
• przerost migdałków powodujący utrudnione oddychanie i problemy z przełykaniem,
• bezdech senny i przewlekłe chrapanie,
• powtarzające się anginy i ropnie okołomigdałkowe,
• zaburzenia mowy oraz wady zgryzu u dzieci związane z powiększonymi migdałkami.

Przeciwwskazania i przygotowanie do zabiegu

Nie każdy pacjent może być zakwalifikowany do zabiegu. Do głównych przeciwwskazań należą:

• zaburzenia krzepliwości krwi,
• ostra infekcja w dniu operacji,
• zły stan ogólny pacjenta,
• nosicielstwo błonicy,
• niektóre choroby przewlekłe.

Przed zabiegiem wykonuje się podstawowe badania, m.in. morfologię, układ krzepnięcia oraz badania biochemiczne.

Powikłania i rekonwalescencja

Choć tonsillektomia jest uważana za rutynowy zabieg, niesie ze sobą pewne ryzyko. Najczęstsze powikłania to:

• krwawienie w pierwszej dobie lub kilka dni po zabiegu,
• obrzęk gardła, który może utrudniać oddychanie,
• ból gardła utrzymujący się przez 1-2 tygodnie,
• rzadko – poważniejsze komplikacje.

Po operacji pacjent powinien stosować dietę płynną i półpłynną (np. zupy kremy) oraz unikać gorących pokarmów, ostrych potraw i wysiłku fizycznego. Zalecane są także leki przeciwbólowe i regularne wizyty kontrolne.

Proces gojenia trwa zazwyczaj około 2 tygodni. Najczęściej już po miesiącu pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości, a problemy takie jak chrapanie, bezdech senny czy przewlekłe zapalenia gardła ustępują.

Efekty usunięcia migdałków

Korzyści płynące z zabiegu to m.in.:

• eliminacja przewlekłych infekcji i zapaleń,
• poprawa jakości snu i zmniejszenie objawów bezdechu sennego,
• redukcja trudności w oddychaniu,
• mniejsza podatność na zapalenia gardła i uszu,
• poprawa ogólnego komfortu życia pacjenta.